सरकारी बन्दले SNAP खाद्यान्न सहायतालाई कसरी प्रभावित पार्‍यो?

 अमेरिकी सरकारी बन्द (government shutdown) को लम्बिँदो संकटले अब लाखौं ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका र अपाङ्ग व्यक्तिहरूलाई प्रत्यक्ष असर पार्न थालेको छ। नोभेम्बर ७ मा अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको अनुरोध स्वीकार गर्दै SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) नामक खाद्यान्न सहायता कार्यक्रमको पूर्ण फन्डिङलाई अस्थायी रूपमा रोक्ने आदेश दियो। यो निर्णयले नोभेम्बर महिनाका लागि करिब ४ बिलियन डलरको सहायता रोकिएको छ, जसले ४ करोड २० लाखभन्दा बढी लाभार्थीहरूलाई प्रभावित पार्न सक्छ। डेमोक्र्याटहरूले यसलाई "ज्येष्ठ र कमजोर वर्ग प्रतिको  क्रूर कदम" भनेर आक्रोश व्यक्त गरेका छन्, भने रिपब्लिकनहरूले यो "संवैधानिक सन्तुलनको रक्षा" ठानेका छन्। यो घटनाले अमेरिकी राजनीतिक द्वन्द्वको गहिराइलाई उजागर गरेको छ, जसले साधारण नागरिकहरूको दैनिक जीवनलाई कठिन बनाइरहेको छ।

SNAP कार्यक्रम: अमेरिकी खाद्यान्न सहायताको मेरुदण्ड
SNAP, जसलाई सामान्यतया फूड स्ट्याम्प्स पनि भनिन्छ, अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो तथा प्रभावकारी खाद्यान्न सहायता कार्यक्रम हो। यो १९६४ मा राष्ट्रपति लिंडन बी. जोन्सनले सुरु गरेका थिए र वर्तमानमा कृषि विभाग (USDA) अन्तर्गत सञ्चालित छ। यो कार्यक्रमले कम आय भएका परिवारहरूलाई इलेक्ट्रोनिक बेनिफिट ट्रान्सफर (EBT) कार्डमार्फत मासिक सहायता प्रदान गर्छ, जसबाट उनीहरूले किराना पसलहरूमा खाना किन्न सक्छन्।

USDA का अनुसार, SNAP ले प्रत्येक महिना ४ करोड २० लाख अमेरिकीहरूलाई सहयोग गर्छ, जसमध्ये २५ प्रतिशतभन्दा बढी ज्येष्ठ नागरिक (६५ वर्षमाथि) र अपाङ्गहरू छन्। औसत मासिक लाभ प्रति व्यक्ति १५० देखि २५० डलरसम्म हुन्छ, जसले गरिबी रेखामुनिका परिवारहरूलाई पोषणयुक्त खानामा सहयोग गर्छ। यो कार्यक्रमले न केवल भोकमरी रोक्छ, तर स्वास्थ्य खर्च घटाउँछ र बालबालिकाको शैक्षिक प्रदर्शन सुधार्छ। उदाहरणका लागि, एक अध्ययनअनुसार SNAP ले बालबालिकाको अस्पताल भर्ना दर १० प्रतिशतले घटाउँछ।

तर, यो कार्यक्रम पूर्ण रूपमा संघीय फन्डिङमा निर्भर छ। सन् २०२५ को आर्थिक वर्ष (सेप्टेम्बर ३० सम्म) मा यसको फन्डिङ सुनिश्चित थियो, तर २०२६ को लागि कंग्रेसले बजेट पास नगर्दा समस्या सुरु भयो। अक्टोबर १ देखि सुरु भएको सरकारी बन्दले SNAP को नोभेम्बर फन्डिङलाई जोखिममा पार्‍यो। प्रशासनले सुरुमा पूर्ण रूपमा रोक्ने घोषणा गरेको थियो, तर अदालती दबाबले आंशिक फन्ड (४.६५ बिलियन डलर) उपलब्ध गरायो, जसले केवल ६५ प्रतिशत सहायता मात्र दिन्छ। बाँकी ४ बिलियन डलरको अभावले लाखौं परिवारहरू प्रभावित भएका छन्।

सरकारी बन्दको पृष्ठभूमि: राजनीतिक द्वन्द्वको परिणाम
अमेरिकी सरकारी बन्द अक्टोबर १, २०२५ मा सुरु भएको थियो, जुन अमेरिकी इतिहासको सबैभन्दा लामो बन्दमध्ये एक बन्दैछ। यो कंग्रेसमा बजेट विवादबाट उत्पन्न भएको हो। रिपब्लिकनहरूले "क्लिन कन्टिन्युइङ रिजोल्युसन" (CR) – अर्थात् बिना कुनै थप खर्चको अस्थायी बजेट – को माग गर्दैछन्, जसले सरकारी सञ्चालनलाई दुई महिनासम्म चलाइरहन्छ। तर डेमोक्र्याटहरूले यसमा स्वास्थ्य सेवा (जस्तै Obamacare को विस्तार) र SNAP जस्ता कार्यक्रमहरूका लागि थप १.५ ट्रिलियन डलरको माग गर्दैछन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले डेमोक्र्याटहरूलाई "र्‍याडिकल लेफ्ट" भन्दै आरोप लगाएका छन् कि उनीहरूले राजनीतिक लाभका लागि बन्द लम्ब्याइरहेका छन्।

यो बन्दको प्रभाव व्यापक छ। ८ लाख संघीय कर्मचारीहरू बिना तलब काम गरिरहेका छन्, राष्ट्रिय उद्यानहरू बन्द छन् र FAA जस्ता एजेन्सीहरू प्रभावित छन्। तर SNAP को मुद्दाले सबैभन्दा संवेदनशील छ, किनकि यसले सीधै कमजोर वर्गलाई मार्छ। प्रशासनले अक्टोबर २४ मा SNAP को नोभेम्बर भुक्तानी रोक्ने घोषणा गरेपछि विवाद चर्कियो। यसले राज्योंलाई आंशिक भुक्तानीका लागि निर्देशन दियो, तर धेरै राज्यहरूमा EBT कार्डहरूमा पैसा लोड गर्न हप्तौं लाग्ने समस्या आयो।

अदालती लडाइँ: तल्लो अदालतबाट सर्वोच्चसम्मको यात्रा
यो विवादको कानुनी यात्रा अक्टोबरको अन्त्यमा सुरु भयो। रोड आइल्याण्डको संघीय जिल्ला अदालतका न्यायाधीश जोन जे. म्याककनेल जुनियर (डेमोक्र्याटिक नियुक्त) ले अक्टोबर ३१ मा प्रशासनलाई SNAP को आंशिक फन्ड प्रयोग गरेर पूर्ण भुक्तानी दिन आदेश दिए। उनले प्रशासनलाई "राजनीतिक कारणले सहायता रोक्ने" आरोप लगाए र २४ घण्टाभित्र पालना गर्न निर्देशन दिए। म्याककनेलले भने, "SNAP लाभार्थीहरू भोकै छन्, यो सहन नसकिने अवस्था हो।"

प्रशासनले यसविरुद्ध अपील दर्ता गर्‍यो। उनले तर्क गरे कि पूर्ण फन्डिङका लागि सेक्सन ३२ फन्ड (बाल पोषण कार्यक्रमका लागि २३ बिलियन डलर) प्रयोग गर्नु गलत हुन्छ, किनकि यसले स्कूल लन्च जस्ता अन्य कार्यक्रमहरूलाई असर पार्छ। नोभेम्बर ७ मा बोस्टनको फर्स्ट सर्किट अपिल्स कोर्टले प्रशासनको अनुरोध अस्वीकार गर्‍यो, र प्रशासन तुरुन्तै सर्वोच्च अदालतमा गयो ।

सर्वोच्च अदालतकी जस्टिस केटनजी ब्राउन ज्याक्सन (जसलाई फर्स्ट सर्किटका लागि जिम्मेवारी छ) ले "एडमिनिस्ट्रेटिभ स्टे" जारी गर्दै तल्लो  अदालतको आदेश रोकेकी थिइन्। यसले अपिल्स कोर्टलाई थप समय दिन्छ। प्रशासनका अनुसार, यो निर्णयले "शटडाउनको अराजकता रोक्छ" र कंग्रेसको जिम्मेवारीलाई जोड्छ। तर आलोचकहरूले यसलाई "न्यायिक सक्रियताको अन्त्य" भनेका छन्। यो निर्णयले SNAP को पूर्ण फन्डिङलाई अनिश्चित बनाएको छ, र केही राज्यहरूमा जसरी पूर्ण भुक्तानी सुरु भएको थियो, त्यो पनि रोकिएको छ।

प्रभाव: ज्येष्ठ नागरिक र कमजोर वर्गको पीडा
यो निर्णयको सबैभन्दा ठूलो मार कमजोर वर्गमा पर्छ। USDA का अनुसार, SNAP ले १ करोडभन्दा बढी ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई सहयोग गर्छ, जसमध्ये धेरै सामाजिक सुरक्षा भत्ता (औसत १,९०० डलर मासिक) मा मात्र निर्भर छन्। आंशिक भुक्तानीले उनीहरूलाई औषधि वा खानाबीच छनोट गर्न बाध्य बनाउँछ। उदाहरणका लागि, फ्लोरिडाको मियामीमा एउटा फूड बैंकमा स्वयंसेवकहरूले भनेका छन्, "हामीले सयौं कारहरूबाट सहयोग माग्नेहरू देखेका छौं। ज्येष्ठहरूले भनेका छन्, 'मलाई औषधि चाहिन्छ, तर खाना पनि।'"

बालबालिका र अपाङ्गहरू पनि प्रभावित छन्। SNAP ले १ करोड ६० लाख बालबालिकालाई सहयोग गर्छ, र यसको अभावले डायबिटिज, उच्च रक्तचाप जस्ता रोगहरूको जोखिम बढाउँछ। कलोराडो स्प्रिङ्सको एउटा फूड डिस्ट्रीब्युसन साइटमा स्वयंसेवकहरूले हप्तामा १०० भन्दा बढी कारहरूबाट सहयोग माग्नेहरू देखेका छन्। न्यूयोर्ककी गभर्नर क्याथी होचुलले भनेकी थिइन्, "हामीले पूर्ण भुक्तानी सुरु गरेका थियौं, तर सर्वोच्चको निर्णयले यसलाई रोकेको छ। यो परिवारहरूलाई दण्डित गर्ने हो।"

फूड रिसर्च एन्ड एक्शन सेन्टरकी अध्यक्ष क्रिस्टल फिट्जसिमन्सले भनेकी थिइन्, "प्रशासनसँग पूर्ण फन्ड गर्ने अधिकार थियो, तर अदालतको दबाबले मात्र आंशिक गरे। यो अनावश्यक विलम्ब हो।" एक्समा #StarveSeniors ट्रेन्ड भयो, जसमा हजारौंले ज्येष्ठहरूको भोकमरीको चित्र सेयर गरे। एउटा पोस्टमा लेखिएको छ, "यो राजनीतिक खेल होइन, यो जीविकाको प्रश्न हो।"

राजनीतिक प्रतिक्रिया: द्वन्द्वको नयाँ उचाइ
डेमोक्र्याटहरूले यो निर्णयलाई कडा आलोचना गरेका छन्। सिनेटर चक शुमरले भने, "ट्रम्प प्रशासनले सर्वोच्चसम्म गएर SNAP रोक्ने प्रयास गरेको छ। यो भोकमरीको राजनीति हो।" हकिम जेफ्रिजले एक्समा लेखे, "लाखौं भोकै छन्, तर चरमपन्थीहरूले यो संकटलाई बढाइरहेका छन्।" डेमोक्र्याटहरूले "रिपब्लिकन शटडाउन" भन्दै आरोप लगाएका छन् कि रिपब्लिकनहरूले क्लिन CR ल्याउन अस्वीकार गरेका छन्।

रिपब्लिकनहरूले भने यो निर्णयलाई विजय ठानेका छन्। अटर्नी जेनेरल पेम बोन्डीले एक्समा लेखिन्, "यो न्यायिक सक्रियताको अन्त्य हो। एउटा जिल्ला अदालतले कार्यकारी शक्तिलाई निर्देशन दिन सक्दैन।" राष्ट्रपति ट्रम्पले भने, "SNAP पूर्ण रूपमा फन्ड हुनेछ जब 'र्‍याडिकल लेफ्ट डेमोक्र्याटहरू' ले सरकार खोल्नेछन्।" फक्स न्यूजले यसलाई "ट्रम्पको संवैधानिक रक्षा" भनेर प्रशंसा गरेको छ।

एक्समा बहस चर्किएको छ। एउटा पोस्टमा लेखियो, "डेमोक्र्याटहरूले क्लिन CR पास गरेर यो समाप्त गर्न सक्छन्, तर उनीहरूले राजनीतिक थिएटर रोजेका छन्।" अर्कोले भने, "ट्रम्पले बालबालिकालाई भोकाएको छ, यो क्रूरता हो।" यो द्वन्द्वले देखाउँछ कि SNAP को मुद्दा राजनीतिक हतियार बन्दैछ।

भविष्यका सम्भावनाहरू र सुझाव
यो निर्णय अस्थायी छ। फर्स्ट सर्किट अपिल्स कोर्टले चाँडै फैसला गर्नेछ, र यदि पूर्ण रूपमा रोकेन भने नोभेम्बरको अन्त्यसम्म SNAP को पूर्ण फन्डिङ सम्भव छ। तर बन्द लम्बिए डिसेम्बरमा पूर्ण रूपमा रोक्न सकिन्छ, जसले १ करोड २० लाख अमेरिकीहरूलाई प्रभाव पार्न सक्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो संकटले कंग्रेसलाई दबाब दिन्छ कि उनीहरूले तत्काल CR पास गरोस्।

सुझावहरूमा NGO हरूले राज्य सरकारहरूलाई आंशिक फन्ड पूरक बनाउन र फूड बैंकहरू बढाउन आह्वान गरेका छन्। नेपाल जस्ता देशहरूका लागि यो सिकाइ हो: सामाजिक सहायता कार्यक्रमहरूलाई राजनीतिक द्वन्द्वबाट टाढा राख्नु पर्छ। नेपालको ज्येष्ठ भत्ता जस्ता कार्यक्रमहरू पनि यस्ता संकटबाट सुरक्षित हुन सक्छन्।

यो घटनाले अमेरिकी लोकतन्त्रको कमजोरी देखाउँछ: राजनीतिक अहंकारले मानवीय आवश्यकतालाई कुर्बान बनाउँछ। लाखौं ज्येष्ठहरूको लागि यो केवल बजेटको कुरा होइन, यो जीविकाको प्रश्न हो। कंग्रेसले अब तत्काल कदम चाल्नुपर्छ, नत्र यो संकटले अझ गहिरो घाउ दिनेछ।