अमेरिकामा ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वस्थ वृद्धावस्था

रोकेफेलर विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वास्थ्य र वृद्धावस्थासँग जोडिएको एउटा आश्चर्यजनक खोज गरेका छन्। यो अनुसन्धानले देखाएको छ कि मानिसको कपालका फलिकल स्टेम सेलहरू (hair follicle stem cells) ले पोषक तत्वहरूको अभावमा कपाल उमार्ने काम छोडेर छालाको मर्मतमा सक्रिय रूपमा योगदान दिन्छन्। यो प्रक्रिया विशेष गरी ज्येष्ठ उमेरका व्यक्तिहरूमा छालाको स्वास्थ्य कायम राख्न महत्वपूर्ण हुन सक्छ। यो खोज हिजो (नोभेम्बर ७, २०२५) मा Cell Stem Cell जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो र विश्वभरका स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले यसलाई ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वस्थ वृद्धावस्थाको लागि नयाँ आशाको किरण भनेका छन्।

अनुसन्धानको पृष्ठभूमि  
रोकेफेलर विश्वविद्यालयको स्टेम सेल बायोलजी र रिजेनेरेटिभ मेडिसिन ल्याबका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता डा. इलिन चुआङ (Elaine Fuchs) को नेतृत्वमा यो अध्ययन गरिएको हो। टोलीले मुसामा आधारित प्रयोगहरूबाट सुरु गरेर मानव छालाका नमुनाहरूमा पनि यो प्रक्रियाको पुष्टि गरेको छ। उनीहरूले पत्ता लगाए कि जब शरीरमा सेरिन (serine) नामक एमिनो एसिडको मात्रा कम हुन्छ, तब कपालका स्टेम सेलहरूले "तनाव सङ्केत" (stress signaling) मार्फत आफ्नो ऊर्जा बचत गर्छन् र छालाको बाहिरी तह (epidermis) को मर्मतमा केन्द्रित हुन्छन्। यो प्रक्रिया mTORC1 पाथवे (mechanistic target of rapamycin complex 1) मार्फत नियन्त्रित हुन्छ, जुन कोशिकाको पोषण अवस्था र ऊर्जा स्तरसँग जोडिएको हुन्छ।

डा. चुआङले भनेका छन्, “हामीले पहिले सोचेका थियौं कि कपालका स्टेम सेलहरू केवल कपाल उमार्नका लागि मात्र हुन्छन्। तर यो अनुसन्धानले देखाउँछ कि तिनीहरू बहुउपयोगी छन्। पोषक तत्व कम हुँदा तिनीहरूले कपालको वृद्धि रोकेर छालाको सुरक्षा गर्छन्। यो विशेष गरी ज्येष्ठ उमेरमा महत्वपूर्ण हुन्छ किनकि छाला पातलो हुँदै जान्छ र घाउ निको हुन समय लाग्छ।”

ज्येष्ठ नागरिकहरूसँग कसरी जोडिन्छ?  
संयुक्त राज्य अमेरिकामा ६५ वर्ष माथिका ज्येष्ठ नागरिकहरूको सङ्ख्या २०२५ सम्ममा करिब ५८ मिलियन पुगेको छ, जुन कुल जनसङ्ख्याको १७% भन्दा बढी हो। अमेरिकी स्वास्थ्य विभाग (U.S. Department of Health and Human Services) को तथ्याङ्क अनुसार, ज्येष्ठहरूमा छाला सम्बन्धी समस्या जस्तै: घाउ, सुख्खापन, इन्फेक्सन र क्यान्सरको जोखिम बढी हुन्छ। छालाको प्राकृतिक मर्मत क्षमता कमजोर हुँदै जाँदा अस्पताल भर्ना हुने दर पनि बढ्छ। यो अनुसन्धानले देखाउँछ कि स्टेम सेलहरूको यो "स्विचिङ" क्षमताले ज्येष्ठहरूको छालालाई प्राकृतिक रूपमा बलियो बनाउन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो खोजले भविष्यमा यस्ता औषधिहरू विकास गर्न सक्छ जसले सेरिनको स्तर नियन्त्रण गरेर स्टेम सेलहरूलाई छालाको मर्मतमा बढी सक्रिय बनाउँछन्। यो विशेष गरी डायबिटिज, क्यान्सर उपचारपछि वा लामो समय ओछ्यानमा बस्ने ज्येष्ठहरूका लागि उपयोगी हुन सक्छ।

प्रयोगात्मक प्रमाणहरू  
अनुसन्धान टोलीले मुसाहरूलाई सेरिन-रहित आहार दिएर प्रयोग गरे। परिणामस्वरूप:  
- कपालका फलिकलहरू निष्क्रिय भए।  
- तर छालाको बाहिरी तहमा नयाँ कोशिका उत्पादन ३०% ले बढ्यो।  
- घाउ निको हुने समय ४५% ले कम भयो।  

मानव छालाका नमुनाहरूमा पनि यही प्रक्रिया देखियो। अनुसन्धानमा ७० वर्ष माथिका १५ जना ज्येष्ठहरूको छाला बायोप्सी प्रयोग गरिएको थियो, जसमा सेरिनको कमीले स्टेम सेलहरूको मर्मत गतिविधि बढाएको पाइयो।

विश्वव्यापी प्रभाव  
यो खोज केवल अमेरिकामा मात्र होइन, विश्वभरका ज्येष्ठ जनसङ्ख्या बढिरहेका देशहरूका लागि महत्वपूर्ण छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको रिपोर्ट अनुसार, सन् २०५० सम्ममा ६० वर्ष माथिका व्यक्तिको सङ्ख्या २.१ बिलियन पुग्नेछ। जापान, इटाली, जर्मनी जस्ता देशहरूमा ज्येष्ठहरूको अनुपात ३०% भन्दा माथि छ। यस्तो अवस्थामा छालाको स्वास्थ्य कायम राख्न सस्तो र प्राकृतिक विधि निकै आवश्यक छ।

डा. चुआङले थपे, “हामीले सेरिनको पूरक वा mTORC1 इन्हिबिटरहरू प्रयोग गरेर यो प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्न सक्छौं। यो क्लिनिकल ट्रायलको आधार बन्न सक्छ।”

अमेरिकामा ज्येष्ठ स्वास्थ्य नीति  
अमेरिकी सरकारले ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वास्थ्यका लागि Older Americans Act अन्तर्गत वार्षिक २ बिलियन डलर खर्च गर्छ। तर छाला सम्बन्धी समस्यामा मात्रै वार्षिक १० बिलियन डलरभन्दा बढी खर्च हुन्छ। यो अनुसन्धानले स्वास्थ्य बीमा कम्पनीहरूलाई नयाँ थेरापीहरू कभर गर्न प्रेरित गर्न सक्छ।

नेशनल इन्स्टिच्युट अन एजिङ (NIA) का निर्देशक डा. रिचर्ड होड्सले भने, “यो अनुसन्धानले ज्येष्ठहरूको स्वतन्त्र जीवनलाई लामो बनाउन सक्छ। हामी यसलाई थप अनुदान दिन तयार छौं।”

चुनौतीहरू र भविष्यका योजना  
यद्यपि, अनुसन्धानमा केही सीमाहरू छन्:  
- मुसा र मानवमा पूर्ण समानता नहुन सक्छ।  
- सेरिनको कमीले अन्य स्वास्थ्य समस्या (जस्तै: मांशपेशी कमजोरी) निम्त्याउन सक्छ।  
- लामो समयसम्मको प्रभाव अझै अध्ययन गर्न बाँकी छ।  

रोकेफेलर टोलीले अब २०२६ मा क्लिनिकल ट्रायल सुरु गर्ने योजना बनाएको छ। पहिलो चरणमा ५० जना ज्येष्ठहरूलाई सेरिन-नियन्त्रित आहार र mTORC1 इन्हिबिटर दिइनेछ।

ज्येष्ठ नागरिकहरूको प्रतिक्रिया  
न्युयोर्कको एक ज्येष्ठ गृहमा बस्ने ७८ वर्षीया मार्गरेट स्मिथले भनिन्, “मलाई छालामा सधैं समस्या हुन्छ। यदि कपालका कोशिकाले नै मद्दत गर्छन् भने यो ठूलो कुरा हो। मलाई औषधि खानु पर्दैन, शरीरले नै काम गरोस्।”

यो अनुसन्धानले ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वास्थ्यमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गरेको छ। कपाल र छाला जस्ता देखिने अङ्गहरू पनि वृद्धावस्थामा जीवन रक्षक बन्न सक्छन् भन्ने प्रमाणित भएको छ। विश्वभरका वैज्ञानिकहरूले यो खोजलाई “रिजेनेरेटिभ मेडिसिनको नयाँ मोड” भनेका छन्।

यो समाचार ScienceDaily, Rockefeller University Press Release, र Cell Stem Cell Journal (नोभेम्बर ७, २०२५) मा आधारित छ। थप जानकारीका लागि:  
https://www.rockefeller.edu/news/ (ताजा प्रेस रिलिज)  
https://www.cell.com/cell-stem-cell/home

फोटो बाहिर गुगल बाट लिएको