भियतनाममा वृद्ध बुढ्यौलीका स्वास्थ्य जोखिम बढ्दै : दीर्घकालीन रोगहरू (NCDs) ले ज्येष्ठ नागरिकको जीवन प्रभावित

भियतनाम लगायत दक्षिणपूर्वी एसियाका देशहरूमा वृद्ध जनसंख्या द्रुत गतिमा बढ्दै गएको छ र यससँगै दीर्घकालीन रोगहरू (NCDs) को जोखिम पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। हालैका विशेष छलफल र समाचारहरूले ज्येष्ठ नागरिकहरूमा देखिने उच्च रक्तचाप, मधुमेह, हृदयरोग, क्यान्सर, अस्थिरोग जस्ता रोगहरूले उनीहरूको दैनिक जीवन, स्वास्थ्य र परिवारलाई कसरी प्रभावित पारिरहेको छ भन्ने विषयलाई प्रमुख रूपमा उठाएका छन्।

भियतनाम स्वास्थ्य मन्त्रालय र विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को तथ्यांक अनुसार देशमा हाल १६.१ मिलियन ज्येष्ठ नागरिक (६० वर्षमाथि) छन् जुन कुल जनसंख्याको १६ प्रतिशत हो। सन् २०३६ सम्म यो अनुपात २० प्रतिशत पुग्ने र सन् २०५० सम्म झन् बढ्ने अनुमान छ। NCDs ले भियतनाममा ८० प्रतिशत मृत्युको कारण बन्छन्। ६० वर्षमाथिका मध्ये करिब ६० प्रतिशतलाई उच्च रक्तचाप छ भने औसत एक ज्येष्ठ नागरिकमा २.६ रोगहरू देखिन्छन्। ८० वर्षमाथिका मध्ये औसत ६.८ रोगहरू हुने गरेका छन्। ७७ प्रतिशत ज्येष्ठ नागरिकमा दुई वा बढी दीर्घकालीन रोगहरू एकैसाथ देखिन्छन्।

औसत आयु ७४.७ वर्ष पुगे पनि स्वस्थ जीवन प्रत्याशा मात्र ६५.४ वर्ष छ। यसको मतलब धेरै ज्येष्ठ नागरिकले करिब ९ वर्ष रोग वा शारीरिक कमजोरीसँग बिताउनुपर्ने अवस्था छ। यी रोगहरूले दैनिक क्रियाकलापमा कठिनाइ, अस्पताल भर्ना बढाउने, स्वास्थ्य खर्च ७ देखि ८ गुणा बढाउने र परिवारमा हेरचाहको बोझ थप्ने गरेका छन्। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्र र न्यून आय भएका परिवारमा यो समस्या झन् गम्भीर छ।

भियतनाममा यस्ता छलफलहरू हालैका दिनमा तीव्र भएका छन्। भियतनाम टुडे लगायत सञ्चार माध्यमहरूले ‘वृद्ध जनसंख्याले स्वास्थ्य जोखिम बढाइरहेको’ भन्दै समाचार प्रसारण गरेका छन्। WHO का प्रतिनिधि डा. एन्जेला प्राटले भनेका छन् कि धुम्रपान, मदिरा, अस्वास्थ्यकर खानपान र व्यायामको कमी नै यी रोगहरूको मुख्य कारण हो तर समयमै स्क्रिनिङ र सामुदायिक सेवाले धेरै हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। भियतनाम सरकारले NCDs रोक्ने राष्ट्रिय रणनीति २०१५–२०२५ लाई निरन्तरता दिँदै सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूबाट सेवा विस्तार गर्दैछ।

यो समस्या भियतनामजस्तै इन्डोनेसिया, थाइल्याण्ड लगायत दक्षिणपूर्वी एसियाली देशहरूमा पनि देखिएको छ जहाँ बढ्दो उमेरसँगै NCDs ले ज्येष्ठ नागरिकको स्वतन्त्र जीवनलाई चुनौती दिइरहेको छ। विशेषज्ञहरूले यसलाई ‘चुनौती होइन, तयारीको अवसर’ भनेर सरकार र समाजलाई सचेत गराएका छन्।

ज्येष्ठ नागरिक साथीहरूका लागि सन्देश:  
नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउनुहोस्, नुन र चिनी कम खानुहोस्, हरेक दिन हल्का व्यायाम गर्नुहोस्, धुम्रपान र मदिरा त्याग्नुहोस्। परिवारसँग मिलेर स्थानीय स्वास्थ्य केन्द्रमा NCDs स्क्रिनिङको बारेमा सोध्नुहोस्। समयमै सचेत भएमा यी रोगहरू नियन्त्रण गर्न सकिन्छ र लामो स्वस्थ जीवन बिताउन सकिन्छ। नेपाल जस्ता देशहरूले पनि भियतनामको अनुभवबाट सिक्न सक्छन् किनकि सारा विश्वमा ज्येष्ठ नागरिकको संख्या बढ्दै छ र स्वस्थ बुढ्यौली नै खुशीको आधार हो।